Tapha Jaalalaa — Ergaa Laa’odiiqeyaa

Walaloo Pushkin irraa gaaleen hawwataan addunyaan qabattee waan ta'aa jiru madaaluuf deebii ishee ta'ee dhiheessite tokko jira: "Jireenyi keenya maali? Tapha!" Kana keessas midhaan dhugaa tokkotu jira. Akkasumas Sheekspir yeroo tokko akkas jedhee barreesse: "waltajjii Addunyaa hundaa fi dhiironnii fi dubartoonni hundinuu taphattoota qofa." Gaaffiin jiru: "Egaa dhaggeeffattoonni eenyufa'i?" Hayyama keessaniin mata duree boqonnaa kanaa irratti ilaalcha ani qabu nan ibsa. Addunyaa kana keessatti dhaladhe, hiika jireenyaa hin yaadne malee akka haalli fi naannoon koo barbaadutti salphaatti jiraadhe. Umurii koo xiqqaa irraa kaasee hawaasni hundi seera amala isaa akka qabu hubachuu jalqabe, dambii kanaan madaquun qaba. Bakka tokkotti seerotni kun barreeffaman, bakka tokkotti haalduree fi warra aangoo guddaa qabaniin kan hundeeffaman yeroo ta’u, bakka tokkotti immoo haala waliigalaa keessatti akkan walsimuu fi fudhatama argachdhu ykn xiyyeeffannaa hawwachuuf ofii kootiif gaheen kalaquun qaba. Jireenyaaf malli akkasii nama hunda keessatti kan uumame yeroo ta’u, namni hundi garuu karaa mataa isaatiin gahee isaa ba’a. Hawaasni Sooviyeet yaada addaa nu keessatti uume, sirni kun kufes sammuu keenya keessaa hin baane. Sirni haaraan tokko ilaalcha biraa taphni isaa carraa guddaa qabu dhiyeessuun bakka bu’e. Gooftaan yeroo ijaarsa komunizimii balleessutti vacuum bu'aa kanaa fayyadamee iddoo Sooviyeet boodaa Wangeela kenne. Sulula ifa kana jalatti kufee waan Samiin dhiheesse garaa koo guutuun fudhadhe. Jireenya fooyya’aa Yesus wajjin jiraachuuf haala haaraa qo’adhee sirritti akka Waaqayyo yaada kennetti socho’uuf murteesse. Duudhaaleen jireenya koo hundi fooyya’aniiru, ulaagaa Samii wajjin kan wal hin simne bakka buuse. Oomisha haaraa "Jireenya Bara Baraa" jedhamu keessatti taphattuu ta'e. Wal bira qabuu fi mata duree akkasii akka hin sodaanne isin gaafadha. Mata dureen isaa baayyee cimaadha. Taphataan gosa tapha filateen jireenya nama tokkoo taphachuudha. Akkasumas gaheen kun dhugaa fakkaachuuf, taphatichi fakkii haaraa keessatti of cuuphuu, qaama ofii isaa gochuu, ibsa barbaachisaa hunda onnee isaa keessa darbuu qaba, ibsa fuulaafi sochii qaamaa sirrii ta’e dabalate. Kun hundi immoo amala artistichaa irratti dhiibbaa qaba. Fakkii yaadame sana keessa of cuuphamee isa taphatu ta'a. Seerri ilaalchaa hojiirra oola: Gara waanan ilaalutti nan jijjiirama. Jechoonni taphatichaa yoo fakkeessan illee amala fi akkaataa amala murtaa’e kan uumuu yoo ta’u, daawwataan gosa mul’ate sana fudhatee kana booda artistii kana gahee biraa keessatti arguu hin barbaadu. Waaqayyo waan haaraa yeroo naaf dhiyeessu jalqaba irratti jijjiirama mul'ataa natti fakkaata. Ani akkasitti jiraachuun hin baranne, garuu fooyya'aa fi faayidaa guddaa akka qabu sammuu kootiin hubadha. Tarkaanfii akkasii fudhachuuf nan ija jabaadha, yeroo tokko tokko immoo hawwii guddaan qaba. Akkasumas kallattiin daandii koo isa duraa kallattii murtaa’e tokko yoo ta’e, jireenyi haaraan Waaqayyoo wajjin ture kallattii guutummaatti faallaa ta’een, adeemsa jireenyaa barame irraa faallaa ta’een na geggeesse, kanaafis Gooftaan humnaa fi meeshaa naaf kennuu jalqabe. Gaheen koo haaraan fedhii garaa koo isa haaraa wajjin haala ajaaʼibsiisaa taʼeen walsimsiisuu jalqabe. Kana booda kan jiraadhu ana osoo hin taane, Kiristoos na keessa jiraachaa akka jiru natti fakkaate. Gaheen koo haaraan sammuu koo jijjiiree amala koo baay'ee jijjiiree waanan jalqaba irratti taphachuuf yaale ta'e, amma immoo kana booda taphattuu osoo hin taane bakka bu'aa gosa Samii sanaa kan seera Samiitiin jiraatuu fi homaa jijjiiruuf hin karoorfanne, garuu fooyyessuu fi raawwachuuf qofa kan qindaa'e ta'eera. Yeroo murtaa'e tokkotti opera koo keessatti Gooftaan gara sadarkaa haaraa ogummaa koo guddisuutti na dabarsee "Jaalala" jedhamu haala ajaa'ibaa naaf dhiheesse. Ani mataan koo ga'ee ijoo sirritti taphachuuf amala amala kana akkan hin qabne hubadheera, kana hubadhee jaalala malee ani homaa akkan hin taane, jireenyi koo guutuun immoo sagalee duwwaa ta'uu isaa, jijjiirama koo irraas bu'aa tokkollee akkan hin qabne hubachuu eegalu, sana booda kadhannaan ani Daayirektara Guddaaf godhu adda ta'e. Gooftaan immoo aartii jaalalaa haaraa na barsiisuu jalqabe, jalqaba irratti yaadaafi miira koo isa amala kootiin akkamitti akka hojjetu hubachuuf uumamaan ala taphachuu qaba ture. Kan nama ajaa'ibu immoo — taphaan sun hojjechuu jalqabe. Achumaan garaagarummaa jaalalaa fi dhabamuu isaa hubadhee yeroo hunda jaalladhee qabeenya lubbuu haaraa kana gara dhaabbata kamiyyuutti fudhachuun nama dhugaa taphachuuf murteesse. Gahee nama jaalalaa keessatti baay'ee waanan cuupheef eenyu eenyuun akka taphatu kana booda ifa miti. Yookaan jaalala taphachaa jira, kana booda eessa akkan jiruu fi eessa akka jiru adda baasuu dhiisee, yookaan immoo na keessatti taphachaa jira, yeroo tokko tokko amala namummaa koo amala koo keessa galchuudhaan akkan karaa tokkoon addunyaa kanarra jiraachuu danda’uuf, kutaa ka’umsa lafaa waanan qabuuf. Jaalalli in ilaala. Waldaa fi jireenya keessatti eenyu gahee akkamii akka taphatu haala gaariin ilaala. Gowwoomsuun hin danda'amu. Waan hundaatti kan amanu ta’us, waan arge fi dhaga’u dhugaa wajjin wal bira qabuu danda’a. Waan hundumaa madaallii isaa irratti madaala, filtara isaa keessa darba. Jaalalaan taphachuun tiyaatira balaa qabu kan akka nama fakkeessituutti ija Waaqayyootti na dhiheessuu miti. Gahee kana humna Hafuura Qulqulluu malee taphachuu hin danda'u, inni jalqaba garaa koo jijjiiree, haaraa, foon ta'ee, achiis yaada Waaqayyoo fi seera jaalalaa itti barreessa, isa ani jalqaba irratti akka waan hin baratamnee fi haaraatti, achiis akka kan kootti taphadha. Waaqayyo jaalala isaa akka haguuggii fakkeessituutti hin kennu. Fuula haaraa haala qalbii calaqqisu ta'ee dabarsee kenna. Anaaf tapha ta'us tapha waan Waaqayyo akka na ilaaluu barbaadu na taasisudha. Hundi keenya namoota miiraa ti. Yeroo tokko tokko ganama biraa mana koo keessatti eenyuun akkan wal argu hin beeku. Wanti hundinuu miira dinqii mana tokko jala na waliin jiraatu kana irratti hundaa'a. Waqtiin fi waqtiin qilleensaa adda addaas namoota yaada murtaa’e qaban keessatti uumamaan waan ta’eef kana booda homaa na hin ajaa’ibu. Yeroo baay'ee deebii kennuudhaan: "Akkuma jirutti na fudhadhaa" jedhee dhaga'us, garuu yeroo hundumaa dinqiin kun har'a ykn beekamtii amanamummaa koo booda yeroon waan tokko hojjechuuf murteessu maal akka ta'u tilmaamuun hin danda'u. Amma waa'ee kee. Taphataan of waamuu fi dhugaadhaan ani taphataa tiyaatira jireenyaati jechuu yoo danda'e akkasuma siin jechuuf mirga hin qabu. Dandeettii koo keessa hin jiru. Eenyu akka taatee fi maal akka taphattu ofuma keetii murteessita. Hundi keessan anaaf dhugaa fi tilmaamamuu kan hin dandeenyedha. Addunyaan akka fedhetti si garagalchuu dandeessi, jaalalli garuu yoo hayyamte nama tasgabbaa'aa fi jabaa si taasisa. Ergaa Laodiqeeyaaf ergame keessatti gaheen haaraan nama jaalalaa fi amantiin badhaadhe, uffata haaraa na uffadhu, akkasumas yaadni haaraan ija koo na bane naaf dhiyaateera. Kun hundi hangam akka naaf ta’uu fi dandamachuu fi dhiisuu koo mirkanaa’aa miti. Garuu Gooftaan guddina koo beekee amala koo tilmaama keessa galchee, bittaa haaraa naaf kenna. Innis natti amanee gahee haaraa nama bu’aa’aa akkan shaakalu naaf dhiheessa, raawwii kana keessatti hinaaffaa akkan qabaadhu naaf dhiheessa. Garuu kan nama ajaa’ibu gahee haaraa seenuudhaan ofuma koo taphadhee haala akkasii sadarkaa Samii wajjin akkamitti akka walsimu nan ilaala. Jaalalli immoo kana booda tapha jechoota babbareedoo osoo hin taane fakkii yaada koo fi ibsa miira koo isa garaa qulqulluu ta'eedha. Ani nama hiyyeessa uumama badaa qabu ta’us, daldala Samii keessatti waanan makameef, kana booda seera biraatiin jiraachuu hin hawwu. Salphaatti kana booda addunyaa kana taphachuu hin danda'u, ishee keessatti kan koo fakkaachuuf yaaluun. Jaalala nan filadha. Haala kamiinuu caalaatti kan barame fi salphaa ta'ee itti dhagahama. Namni hundinuu na hubachuu baatus, afaan kun ergamoota biratti kan beekamudha. Kun afaan Waaqayyooti. Gaaffilee Boqonnaa kana irratti itti Yaadamu 1. Ifa boqonnaa kanaa keessatti 1 Ximotewos 1:5-7; Ibroota 19:32-35; 12:1-2; Maatewos 25:20-21; Faarfannaa 118:73; Iyoob 20:5; 27:8; Galaatiyaa 2:29; Efesoon 1:9-19; Qolosaayis 1:26-28; Yaaqoob 4:8-10; Maatewos 23:15; 23:28 irratti; 2 Qorontos 3:5-6,18; 4:1-4; Hisqi’eel 36:25-28; Faarfannaa 21:18; Luqaas 12:1; 23:48: Fakkeenya 1:20-33; 11:9; Abboota firdii 21:25dubbisaa. 2. Boqonnaa kana irraa maal hubatte? 3. oftuulummaa fi guddina hafuuraa gidduu Garaagarummaan jiru ni hubattuu? 4. Jireenyi kee tapha tiyaatira namni hundi seera mataa isaa itti barreessu fakkaata? 5. Yeroo tokko waan haaraa fi faayidaa qabu jalqabuun gatii qabaa? Yoo eeyyee ta'e maaliin jalqaba? 6. Kiristoosiif dhalattee guddachuuf yeroo murteessite, wanti hundi sirritti siif ta’ee? 7. Tiyaatira jireenya keenyaa keessatti daawwattoonni eenyu? 8. Guddina hafuuraa tapha tiyaatiraa wajjin wal bira qabuun si hin qaanessuu? 9. Boqonnaan kun waa’ee oomisha tiyaatiraa akka hin taane hubattaa? 10. Namni tokko yeroo baay’ee gocha wal fakkaatu yoo irra deebi’e, barachuun ni danda’amaa? 11. Wantoota tokko tokko sirritti hojjechuun akka na barbaachisu yoon hubadhe, garuu akkan hin dandeenye, yaaliin ani waan tokko hojjechuu jalqabuuf godhu fakkeessummaa ni jedhamaa? 12. "Jaalalan Taphachuun" yoom lubbuudhaaf balaa ta'uu danda'a? 13. yoon nama tokko jaallachuuf murteesse garuu akkamitti sirriitti akkan hojjedhu yoon hin beeku ta’e, yoo wantichi sirrii hin taane kun maal jedhamuu qaba?. 14. Yoon tasumaa hin qabne jaalala barachuun gatii qabaa? 15. Yeroo bilbila harkaa qabannu jaalalli maali?