Harka Baabiloon
Dubbisi
Waggoota 6,000f Seexanni addunyaa keenya qoratee damee jireenya dhala namaa hunda keessa seenee to’annoo isaa hundeessuuf, saba isaa kaa’uuf, seera isaa beeksisuudhaaf waan danda’amu hunda gochaa kan ture yeroo ta’u, kan nama dhibu immoo, kana irratti baay’ee milkaa’eera. Sirni kun hundinuu Baabilon hafuuraa ishee wayinii ishee saboota hundaaf kenniteedha.
Seexanni kaayyoo tokko qaba — nama danda’u hunda Kiristoos harkaa hatuu, isaan ajjeesuu fi balleessuudha. Kiristoos garuu Tiksee gaarii, akkasumas baay’ee cimaa waan ta’eef hoolota isaa in eega malee salphaatti hin dhiisu. Bakka injifannoon humnaan argamuu hin dandeenyettis diinni lubbuu haxxummaa fi amantaa sobaa hojii irra oolchuu jalqaba.
Namni tokko Seexana loojikiidhaan hubachuu fi ulaagaa fi seera namaatiin madaaluuf yoo yaale, waanuma fedhetti tilmaama, kunis fakkii sirrii hin taʼu.
Raajiin Macaafa Qulqulluu taateewwan yeroo ammaa wajjin walitti makuuf yaaluudhaan, sagalee koo ol kaasee yaaduun qaba, mul’ata fi hubannoo koo qooduun qaba. Ibsa addaa ragaa hin mormamne ta’u kennuudhaaf odeefannoo gahaa akkan hin qabne nan beeka, shakkii fi qoosaa ollaa hedduu argannoo koo hunda ifa hin taane keessa akka darbu nan beeka. Barumsi kun immoo waan addunyaa kana irratti ta’aa jiru fakkii tokkotti walitti makuuf akka fakkeenyaatti isiniif dhiyaateera.
Mee moodeelota waldhabdee Macaafa Qulqulluu lama kan lola isa dhumaa keessatti mul’achuu hin oolle haa yaadnu. Haala kana keessatti fakkeenyi Waaqayyoo akka injifatu shakkii hin qabu. Gama isaatiin diinni lubbuu Baabiloon isheen fakkii bineensichaa kan taate caasaa, dhiibbaa fi mala ishee hundumaa wajjin kan dhiheessu yeroo ta’u, gama Waaqayyootiin immoo Ergaan Ergamoota Sadanii kan bakka bu’u yeroo ta’u, chaappaa Waaqayyoo baatee sirna Baabiloon guutuu isa murtii du’aa isa labsee balleessuu kan saaxiluudha.
Seexanni jalqaba irratti bu’aa waraana kanaa beekuu fi akka hin mo’anne kan hubatu ta’us, yoo danda’ame, warra filataman illee harka Kiristoos keessaa butuuf, nuffii tokko malee waraana isaa qopheessa. Yesus warra isatti amananii fi Fayyina hawwan hundaaf Jireenya Bara Baraa kan kennu yoo ta’u, Seexanni immoo namoonni isaa jala jiran hundinuu akka hafuuraan du’anii fi Murtii isa dhumaa eeguun akka rakkatan barbaada. Waaqayyoon Abbaa fi Hafuura Qulqulluu ajjeesuun illee isa hin dhibu ture, garuu kun hin danda'amu. Diinni ilma Waaqayyoo wajjin dhuunfaan akka wal arguuf carraan kennameeraaf, Seexanni waggaa 33 isa hordofee dhumarratti isa ajjeese. Amalli seexaana akkas. Nama kamiinuu walitti hidhamiinsa hin qabu. Inni of tuulummaa sadarkaa olaanaa qaba, inni Waaqayyoon qofa hin lolu, garuu nama sossobuu danda'u hunda gara waraana isaatti harkisa.
Raajiin Yesus waa’ee waa’een dhukkuboota fi balaa haala qilleensaa dhuma yeroo irratti kan dubbatan yoo ta’u, kunis bu’aa cubbuu namootaatiin akka firdii Waaqayyootti kan dhufu ta’a (Maatewos 24:7-8). Diinni lubbuus haala warra lafarra jiraatan hammeessuudhaaf harka isaa ni hiixata.
Haara’umsi fayyaa harka mirgaa Ergaa Ergamoota Sadiiti. Harki kun immoo karoora isa hamaa hunda milkaa’inaan balleessa, namootaaf ifa, gammachuu, beekumsa seera fayyaa hafuuraa fi qaamaa kenna. Innis masaraa Baabiloon irratti haleellaa darbata, namoonnita gowwoomfamanii dallaa magaalaa kanaa keessa jiran akka hin dhukkubsanne barsiisa, gara Ogeessa Fayyaa Guddaa gara Yesus isa dhukkuba hundumaa fayyisutti argisiisa. Kiristoosiif namoota hin fayyine qofa malee dhukkubni hin fayyine hin jiru. Haarki kun qaama nama dhukkubsate fayyisuudhaan onnee isaanii waaqayyoo fi ergaa isaaf bana. Ergaan kunis sirni Baabiloon guutuun akka kufe labsee akka isa dhiisanii Waaqayyotti maxxanan waamicha godha.
Akkasumas haala kamiinuu Yesusiin mormuuf, diinni lubbuu harka mirgaa Baabilon kan filannoo ta'e kalaqe, innis jalqaba irratti "pharmakeia" jedhamtee saboota hundumaa kan dogoggorsu (Mul'ata 18:23).
Seexanni fakkeessaan dhugaa yeroo hunda hawwataa akka fakkaatuu fi namoota hedduu akka sossobu beeka. Akkasumas namoonni seexanaa jala jiran iddoowwan fi ejjennoowwan ijoo yommuu mataa isaanii diinni lubbuu saayinsii kana faayidaa isaaf itti fayyadamuun rakkisaa miti.
Yeroo dhumaatti, bu’aa fi argannoon yaalaa, harka namoota hamaa fi bulchitoota hamaa keessa bu’uun, karoora haxxummaa nama hamaa sanaa hojiirra oolchuuf gumaacha qaba jedheen yaada.
Pharmakeia fayyaa caalaa filannoo isaa addunyaaf dhiheessa, namoota dallaa Baabiloon ala jiran dhukkuba suukaneessaan sodaachisa. Gara laafina tokko malee bu’uura Haara’umsa Fayyaa balleessa, gatiiwwan isaa dhiyeessa. Akkasumas loltoonni Kiristoos baay’een isaanii haala baay’ee rakkisaa ta’e keessatti of argatu, bilisummaa isaanii keessatti daangeffamuu irraa of qusachuuf ejjennoo kam fudhachuu akka wayyu murteessu.
Harki mirgaa Baabiloon Haara’umsa Fayyaaf filannoo kan dhiyeessu yeroo ta'u, elementoota gaarii fi kunuunsa namootaaf ta'an kan baatudha. Tajaajilli Baabiloon kaffalamee nama tokko qabeenya hunda yoo dhangalaase abdii gabaabaa fayyaa ta'uu yoo argate diinni hin dhibu.
Ergaa Laodiqeeyaaf ergame mormuuf, Baabilon harka bitaa ilaalcha jiraattota Lafaa Iddoo Qulqulluu Samii irraa kan jal’isu qabdi, karaa miidiyaa isheetiin waanuma fedhe, daandii fayyinaa kamiyyuu, dhiibbaa gorsa Yesus jiddugaleessa gochuuf ykn ergaan kana akka hin mul’anne gochuuf qofa dhiyeessiti. Baabilon nyaata ishee ni dhiheessiti, osoo namni tokko Yesusiin daldala irratti hin hirmaanne ta’ee.
Harki Baabilooniis tajaajila Mootii Baabiloon waan ta’eef deeggarsa mootummaa qaba. Waa’ee isaanii Daani’eel 3:2 irratti dubbifamuu danda’a. Harki milikkita bineensichaa ta’uu baatus, qaama isaa kan uumuu fi milkaa’inaan kan hojjetu yeroo ta’u, sammuu namootaa chaappaa fi fakkii dhugaa mootii addunyaa kanaa fudhachuuf qopheessu, akka boodarra namoonni jala jiran kun hafuura isaatiin socho’uu danda’aniif.
Diinni lubbuus argannoowwan ammayyaa dabarsuu ololaa, baayoo-injinariingii fi maaykiroo-teknooloojii keessatti argaman fayyadama, boodarra namoota lakkoofsa maqaa bineensichaa qabaniifi warra tajaajila Waaqayyoo keessa jiran ilaalchisee herrega qabaachuuf jecha, naannoowwan jireenya hawaasaa hedduu to’achuu barbaada. Garuu Baabiloon hammam cimtuu fi humna guddaa qabdu ilaaluuf yaaltus, Waaqayyo sirna seexanaa kana dachaa biliyoonaan caala, faayidaa xiqqaa humna isaa amala namaa keessatti mul’atuun injifannoo ofitti amanamummaa argate iyyuu. Haara’umsi Fayyaa sammuu koo qulqulleessa, ergaa Laodiqeeyaaf dhiyaate hubachuu fi madaaluu akka danda’u taasisa. Akkasumas gorsi Dhugaa Baatuu Amanamaa garaa fi lubbuu koo qulqulleessuun ergaa ergamoota sadan gara biyya lafaa kanaatti geessuuf dandeettii akkan qabaadhu na taasisa.
Jaalalli mo'amuu hin beeku. Innis Yuunivarsii fi seera isaa hundaaf bu’uura cimaadha. Akkasumas namni tokko jaalala irratti waraana labsuuf ammas injifannoo argachuuf maraatuu ta’uu qaba. Garuu, kan nama dhibu, namoonni lafaa Waaqayyoon loluuf sirriitti mala kana filataniiru.
Waaʼee waraanaa yaaduu, taankii, rookkeettii, xiyyaara, doonii fi tuuta namoota muratan yaaduu baranneerra. Jaalalaa fi ijoolleen Waaqayyoo uffata adii uffatanii fi ogummaa Samiitiin ibsan kana hundumaa mormuudhaan yeroo kaa’aman immoo mo’attoota jechuun nutti ulfaata. Garuu harka isaanii keessa meeshaan dhugaa humna guddaa qabu, kan eenyullee irratti hin dhaabbannee fi kan eenyullee mo’uu hin dandeenyetu jira.
Diinni immoo harka hin kennu, garboota isaa injifannoo ariifataa fi salphaaf kakaasuuf yaala, fakkeenya isaa isaaniif qopheessee namoota of eeggannoo hin qabneef sansalataan hidhuu yaala. Ammas milkaa'ina qaba, sossobbiin isaas baay'ee amansiisaa fi cimaadha. Garuu yeroo koo hundumaa argannoowwan kanaaf of kennuudhaan bineensicha hordofuu fi duudhaa fi mala Baabilon qorachuu yoon jalqabe anaaf wayyoo. Kiristoosiin ija koo dhabee diinaaf salphaatti booji’amuudhaan balaadhaafan saaxilama.
Gaaffilee Boqonnaa kana irratti itti Yaadamu
1. Ifa boqonnaa kanaa keessatti Ermiyaas 51:9 dubbisi; Efesoon 6:10-18; 2 Qorontos 6:4-7; Uumama 11:9; Mul'ata 14:8; 18:1-20; Yohaannis 5:39; 10:10,27-30 irratti; 2 Qorontos 11:14-15; Maatewos 8:16; 12:15; 24:6-8;Luqaas 22:31-32; Maarqos 4:15; Iyoob 1:6-22; 2:1-10; Fakkeenya 21:31; 1 Yohaannis 5:4; Mul’ata 13:3-4 dubbisaa.
2. Boqonnaa kana irraa maal hubattan?
3. Ergaa fi ergamoonni tokkoo?
4. Jechi "harka" jedhu ifaadhaa? Harka kam irratti akka mari'atamaa jiru hubattuu?
5. Waaqayyo waan gaarii fi barbaachisaa taʼe biyya lafaatiif yoo dhiheesse, Seexanni xiyyeeffannaa ofitti harkisuudhaaf isa sobaa ni dhiheessa jettanii yaadduu?
6. Bineensicha ilaaluudhaan, akkaataa inni milkaa’inaan itti socho’uu fi addunyaa guutuu sossobuu ilaaluun gatii qabaa? Kun balaa akkamii bakka buʼuu dandaʼa?
7. Addunyaa guutuun qabeenya, maallaqaa fi humna ishee hundumaa wajjin lola ijoollee Waaqayyoo warra hiyyeeyyii fi gadadamoo muraasa irratti mo’amuu isaanii waan loojikii sitti fakkaataa? Kun taʼuu dandaʼaa?
8. Gama eenyuu gortee n loluuf karoorfatte, eenyu irrattis lola kaafta?
9. Maal fi eenyuun injifachuuf yaaddee?
10. Fedhiin koo amala, hojii fi ilaalcha koo wajjin wal simu qabaa?
11. Jaalalli ergaa ergamoota sadan waliin walitti dhufeenya akkamii qaba? Ergaa sadaffaa keessatti ni dhagahamaa?
12. Gara Kiristoos qofa ilaalee bineensichi maal akka hojjetu yoon hin beekne kiyyoowwan kaa’aman irraa fagaachuu nan danda’aa?
13. Taateewwan addunyaa utuu hin qo’atin garuu Waaqayyoo wajjin walitti dhufeenya utuu hin qabaatin, haala kamiinuu waan hawaasa keessatti ta’aa jiru beekuun ni danda’amaa?