Teessoo Waaqayyoo — Ergaa Laa’odiiqeyaa

Ergaa Laa’odiiqeyaa keessatti, Gooftaan badhaasa warra mo‘atanii – Teessoo isaa – labsa. Mul 3:21 keessatti akkas jennee dubbifna: " An ofii kootii mo'ee abbaa koo wajjin teessoo isaa irra akkuman taa'e, inni mo'u anaa wajjin teessoo koo irra akka taa'uuf aboo nan kennaaf" Kana hiika isaa hubachuu dhiisuu keenyaan, guddina badhaasa kanaa illee hubachuu dhiisuu dandeenya. Humni maleekkota kufanii yommuu waan kana dhagahan akka aareen shakki hin qabu. Seexanni samii irraa gadi darbame, sababni isaa inni garaa isaa keessatti, " Ati garaa kee keessatti, 'Ani gara bantiiwwan waaqaatti ol nan ba'a, urjoota Waaqayyoo gararraas teessoo koo nan dhaabbadha, tulluu iddoo walga'ii isa dhuma gara bitaa jiru irras nan taa'a; duumessoota ol fagoo irratti ol nan ba'a, isa hundumaa gararraa jiruttis of nan fakkeessa' in jette" jedhe. Isa. 14:13-14. Ammas diinni lubbuu namaa warra iddoo kana dhaalan irratti hinaaffaa fi jibbaa hagam akka qabu tilmaama. Namoonni kunneen yeroo tokko tokko waan badhaafamaniif gatii kennuu fi hubachuu dhiisu. Badhaasa argachuu qabnu murteessuu kan dandeenyu miti. Gadi of deebisuu fi wallaalummaa keenyaan iddoo gadi aanaa fi sadarkaa xiqqaa Mootummaa Waaqayyoo keessatti argachuuf qophii waan taaneef, guddina badhaasa dhiyaatee sammuu keenya hin sochoosne. Addunyaa qabeenyaa keessa jiraachaa, yeroo baay'ee dorgommii adda addaa kan mo'ataa tokko baasu kan arginu yoo ta'u, mo'ataan kunis badhaasa guddaa argachuuf mirga qaba. Yeroo tokko tokko warra kufa baay'een isaanii warra hundumaa caalan yoo ta'anillee, badhaasni nama tokkoof ykn garee tokkootiif kennamaa. Garuu karoora Waaqayyoo fayyina keessatti badhaasni hundaafuu kennama. Kun immoo garaa gammachisa, abdii kanas natti kenna; yoo gorsaa Dhuga Baatuu Dhugaa hordofee waliin daldaluu fi michummaa itti fufeen, waadaan Waaqayyoo kun anaafis humna qaba. Teessoon fakkeenya aangoo biyya ol'aanaa, murtiifi bulchiinsaati. Bakka ol ka'aa kan teessoon mootii ykn hogganaa amantii itti dhaabbatu ta'uu danda'a, hiika birootiin immoo aangoo bulchiinsaa ol'aanaa kan raiyyaan hundi itti bitamuu qabu ta'uu danda'a. Teessoon Waaqayyoo bakka dhugaa jireenya Waaqayyoo kan inni akka Mootii fi Bulchaa Warra Uumamee itti taa'u dha. Innis giddugala Mootummaa Waaqayyooti. Hiika hafuuraan immoo bakka garaa namaa kan Waaqayyoo Gooftaa fi Fayyisaa isaa godhatee Kiristoos teessoo isaa lubbu isaa keessatti dhaabuu eeyyame dha. Kun aangoo hafuuraa Waaqummaa kan garaa cubbamaa jijjiiruu fi qulqulleessuu dandeessu, hordoftoota Kiristoosis lammiilee Mootummaa Waaqayyoo ta'uu danda'an taasisuudha. Bakka teessoon Waaqayyoo jiru, Mootummaan Waaqayyoos ni jiraata; akka dubbii Yesuus keessatti nu keessa jira. Luq. 17:21. Ibsa Macaafa Qulqulluu teessoo Waaqayyoo kan nuuf mul'isu bakka Waaqni mataan isaa itti taa'u dha. Akkasumas hundeewwan teessoo kanaa samii fi lafaa, haqaa fi qajeelummaa, dhugaa fi murtii, araaraa fi dhugummaa ta'uu hubanna. Boqonnaa jalqabaa kitaaba raajii Hizqeel keessatti ibsa bal'aa teessoo Waaqayyoo nuuf dhiyaata, raajichi jechawwan gahaa argachuu waan dadhabe, "akka" fi "fakkaata" jedhu kan dubbannu. Dhugumatti waan addunyaa mul'ataa keenya keessatti fakkaataa hin qabne ibsuun, jechawwan dhugaa sana mul'isanii dubbistootaaf galan barreessuun ulfaataa ta'uu danda'a. Waa'ee teessoo Waaqayyoo yommuu qo'annu, samii irratti teessoo dhaabbataa kan bifa teessoo ol'aanaa kan Gooftaan Warra Uumamee itti taa'u, akkasumas teessoo socbu’aa’aa kan bifa gaarii ibiddaa geejjiba kan geejjibawwan ibidda afur qabu jiraachuu hubachuu dandeenya. Gaarii kun immoo Gooftaa bakka inni mul'atee argamuu barbaadu geessa. Macaafni Qulqulluun dabalataanis samii irratti teessoo Waaqayyoo alatti teesoowwan biroo kan abbootii murtii humna fi aangoo Waaqayyootiin kennaman itti taa'an jiraachuu dubbata. Mul. 4:4. Akkasumas Yesuus barattota isaatti teessoowwan 12 irra taa'uun gosoota 12 tti murteessuuf akka ta'an dubbateera. Luq. 22:30. Kitaaba Dan. 7:9-10 keessatti teessoo socbu’aa’aa Waaqayyoo kan laga ibiddaa itti ba'u ibsama. Kitaaba Mul. 22:1 keessatti immoo Teessoo Bara Baraan Kan Adii Waaqayyoo fi Hoolaa kan laga jireenya qulqulluun akka dhagaa qulqulluu itti ba'u agarsiisa. Hojii Hafuura Raajummaa keessattis ibsa teessoo dhaabbataa fi socbu’aa’aa Waaqayyoo Qulqullummaa Waaqayyoo Samii keessaa argachuu dandeenya. (Early Writings, fuula 55) Eessattillee yoom iyyuu Gooftaan teessoo isaa namaaf hin kennine, Kiristoos malee, yommuu Inni Mo'ataa cubbuu fi Seexanaa ta'ee dhiiga isaa kan namummaa bituuf dhangalaase waliin gara samii ol ba'e. Ergasii Ergaa Laa’odiiqeyaa keessatti Yesuus injifatootaaf teessoo isaa irra iddoo argachuu akka ta'an waadaa galeera. Kun maal akka ta'e anaaf hubachuun ykn ibsuun ulfaataa dha, sababni isaas hiikni jechootaa kun ammallee sammuun namaa daangeffamaan hubachuu waan hin dandeenyeef, baay'ee samii keessaa illee guutummaatti hubachuu hin danda'an. Gooftaan keenya murtiwwan isaa baay'ee iccitiidhaan uwwisuu jaallata, ergasii iccitii kana lubbuuwwan barbaadanii fi dheebotaniif mul'isa. Macaafni Qulqulluun dabalataan akka dubbatu, Seexanni samii irratti teessoo mataa isaa kan ol kaasuu yaade qaba ture, amma immoo teessoo isaa lafa irra kan beenyuuf Mul. 13:2 irraa kenne qaba. Akkasumas Mul. 2:13 keessatti teessoo mul'ataa Seexanaa kan Pergamoos keessatti dhaabbatee aarsaa namaa itti dhiyeeffatan dubbata. Yeroon teessoo kana lafa jalatti awwaale, haala ajaa'ibaa ta'een meeshaan amantii kun qorattoota seenaa dhagaa duriitiin argamee, qotamee, gara giddugala Awurooppaa geeffamee Muzeeyimii Pergamoos magaalaa Barliin keessatti akka ragaa seenaatti bakka haaraa qabateera. Haa ta'u malee hiikni fi kaayyoon meeshaa kanaa hin jijjiiramne, warri meeshaa kana bakka haaraa kana dhaaban illee aadaa Awurooppaa keessatti waan galchaa jiran tilmaama hin qaban ta'a. Yeroo dhiyootti meeshaan kun sirna isaa jalqabaa irratti ka'ee hundaa'e haaromsuun akka danda'amu shakki hin qabu. Macaafni Qulqulluun teessoo fi mootummaa Seexanaa irratti murtii fi balaa akka dhangala'u, namni tokkollee akka hin gaaabbine, mootummaan kunis bara baraan akka kufuuf waadaa nuuf galeera. Mul. 16:10-11. Teessoon Waaqayyoo garuu ni ol kaafama, bara baraanis ni jabeeffama, homtu isa hin sochoosu. Teessoon Waaqayyoo lafa irraa waldaa mul'ataa isaa kan akkaataa samii irraa hundeeffame, akkasumas waldaa Kiristoos kan hin mul'anne kan addunyaa guutuu keessatti bitamtee kan ilmaan Waaqayyoo amantii adda addaa keessa jiran, garuu Waaqayyoof akka qalbii isaanii fi ifaa argatanitti abooman qabu. Yeroon dhiyaatti Gooftaan saba isaa qulqulleessee ilmaan isaa hunda Baabiloon hafuuraa keessaa ba'uun saba mo'ataa tokko ta'uu isaaniif ajaja kenna. Namoonni kunneen badhaasa guddaa waadaa galamaniif. Namoonni kunneen kabaja Fayyisaa isaanii mo'attoota jiraatan keessaa ta'uun simachuu danda'u. Teessoon Waaqayyoo aangoo jaalala Waaqayyoo Agaapee kan garaa fi sammuu ilmaan Waaqayyoo irratti qabu dha. Kun jireenya dhuunfaa Waaqayyoo kan karaa Hafuura Qulqulluu sammuu nama amanuu keessa jiru dha. Bakka teessoon Waaqayyoo jiru, Mootummaan Waaqayyoos ni hundeeffama. Mootota fi lubummaa mootummaa jennee yommuu waamnu, barreessitonni jechootaa kanaa waan dhugaa ta'e ibsan malee hin dogoggorre. 1Pet. 2:9. Wanti ajaa'ibaan mo'attoonni iddoo mirga Yesuus biratti teessoo isaa irratti argatu, Isa waliin mootummaa fi sirba haaraa kana waa'ee isaa sirbu. Mul. 5:9-10. Amma immoo yeroo qophii sadarkaa ajaa'ibaa kanaaf kan "mo'ataa" jedhamu. Gaaffilee Boqonnaa Kana Irratti itti Yaadamu 1. Ifa boqonnaa kana keessatti Heb. 1:3; Yes. 6:1; 66:1; Far. 88:15; 96:2; 1Moot. 10:18-20; 22:19; Iyy. 26:9; 36:7; Far. 9:8; 10:4; 44:7; Fak. 16:2; 20:28; Yer. 17:12; Faru. 5:19; Dan. 7:9-10; Mat. 5:34; 25:31-32; Mul. 4:5-6; 20:11 dubbisaa. 2. heertuun biroo Macaafa Qulqulluu keessaa yaadatti isin dhufe maal fa'i? 3. Boqonnaa kana irraa maal hubattan? 4. Mul. 3:21 keessatti teessoo kamtu dubbatame? 5. Maaliif Seexanni teessoo isaa ol kaasee Waaqa Ol'aanaa fakkaachuuf yaadee samii irraa ari'ame? 6. Maaliif Gooftaan waan Seexanni hawwee waadaa nuuf gala? 7. Guddina badhaasa mo'ataaf kennamu hubattuu? 8. Yesuus waliin teessoo isaa irra taa'uu barbaadduu? 9. Badhaasa Waaqayyo waadaa galee argachuuf maal barbaachisa? 10. Amantoota yeroo dhumaa keessaa eenyutu waan Mul. 3:21 keessatti waadaa galame hin argatu? 11. Mo'ataa ta'uu barbaadeen akkamitti akka ta'u yoo wallaale maal godha? 12. Maaliif mo'ataan qofa Kiristoos waliin teessoo irra taa'a malee warra dadhabaniifi fe'aman hundi miti? 13. Mo'ataa ta'uun salphaadhaa? 14. Warri samii biroo aangoo warri fayyani argatan kabajuu? 15. Teessoo Waaqayyoo kan Kiristoos hin jirre argachuu barbaadduu?