Kiyyoo Laa’odiiqeyaa — Ergaa Laa’odiiqeyaa

Kitaaba Mul’ata keessatti fakkiin taateewwan xumura addunyaa keenyaa nutti agarsiifameera. Boqonnaan 18 firdi guddaan cubbuu fi warra isa oomishanii irratti akka raawwatamu nutti hima. Seenaa Lafaa keessatti yeroo gareen namootaa murtaa’e tokko miidhama biyoota kan biraatiin qabeenya isaanii dabaluu fi nama sooressa ta’uu barbaadu kamiifuu hayyamuudhaan lafa guutuu irratti dhiibbaa hin geggeesinee fi ulaagaa isaanii addunyaa guutuu irratti hin feene hin turre. Dhiibbaan gowwoomsaa kun Baabilon jedhama. Boqonnaa kanaa fi mata duree qorannaa keenyaa ilaalchisee, gara heertuu Mul'ata 18:23 xiyeefannoo harkisa: " ifni ibsaa, deebi'ee si keessatti hin ifu; sagaleen dhirsa misirroo fi kan misirroo, deebi'ee si keessatti hin dhaga'amu; dur illee naggaadonni kee namoota gurguddoota biyya lafaa turan, sabni hundinuu qoricha namatti gochuu keetiin gowwoomfamanii turan." Jechoota beekamoo duraan caqasnee turre in argitaa? Mee fakkeenya durboota kurnanii haa yaadannu. seenaa sana irraa asittillee fakkeenyonni nu mudatu. Jechi "falfala" jedhu qooqa jalqabaa keessatti "φαρμακείᾳ" fakkaata. Jechi kun afaan Raashiyaatiin baay’ee salphaatti dubbifama waan ta’eef falfala, tolcha, gowwoomsaa, jedhamee waan hiikamuuf afaan Giriikii illee beekuun hin barbaachisu jedheen yaada. Jechi farmaakooloojii jedhu akka saayinsii qorichaatti nutti beekama. Akkasumas ifa Macaafa Qulqulluutiin namoota biyya lafaa keessa jiraatan hunda gowwoomsa. Farmaakooloojiin sammuu namaa irratti qorichaa fi keemikaalaan dhiibbaa gochuu ilaallata. Akkasumas, "... Sabni hundinuu daadhii waynii dheekkamsaa isa halalummaa ishee irraa dhufu dhuganiiru" (Mul'ata 18:3 fi 14:8) jennee dubbifna. Bara gowwoomsaa guddaa keessa jiraachaa jirra. Diinni lubbuu industirii bashannanaa fi qorumsaa guutuu ta’e ijaaree, karaa dawweessaa jumlaa kanaa dhiibbaa isaa babal’isa jira. Tokkoon keenya kan gowwoomsaa kana jalaa miliqe hin jiru. Haala akkasii Kiristoos "hundi isaanii in rafan" jedhee waama, ta'us garuu heertuun gaariin "garuu ani isa sammuuqsuuf nan dhufa" jedhu in dhaga'ama. "yoo rafee jira ta’e in ka’a" jennee dubbanna, Yesus garuu "du'eera" jedha. Sana booda ajaja Kiristoos is "Alaazaar, as ba'i!" jedhu dhageenya, Mul'ata 18:4 irrattis akkas jennee dubbifna: " Ergasiis sagalee biraa tokko waaqa keessaa nan dhaga'e; innis, Yaa saba ko! Cubbuu ishee keessaa akka hin qabaannetti, dha'icha ishee irraas akka hin hirmaannetti, kottaa, ishee keessaa ba'aa!" Hirriba du'aa keessaa ba'aa! Bakka biraatti waamichi kun akkas jedhee dhaga'ama: "Kunoo, misirroon dhufaa jira!" Laa’odiiqeyaayaan waldaa Yesus waan gaarii keessatti hin arganne bakka buuti, garuu sirriitti kan Inni sammuuqsuuf dhufe waldaa kana dha. Akkasumas sammuuquu qofa utuu hin taane, qabeenya hin badne isheef kennuufi. Hirribni du’aa haala baay’ee abdachiisaa miti. Hirriba keessatti waan sitti agarsiifamu qofa arguu dandeessa, haala naannoo kee jiru to’achuun hin danda’amu. Kanaaf Kiristoos qodaa ibsaa lubbuuf dhadhaa nuugii sana kennuudhaaf dhufe. Sana booda ibiddi kun gara haala gubaa taúutti na ho'isa. Yeroon dinqisiisaa akkamiiti! Guutummaa ifa, carraa hafuuraa bal’aa, fi gowwoomsaa falfalaa guddaa nama hundumaa qabate. Akkamitti utuu hin du’iin kanaa wajjin jiraachuun danda’ama? Hin beeku garuu Gooftaan deebii qaba. Wanti baay’ee nama hawwatu, akkan sammuuqee ibsaa koo dhadhaa nuugiitiin guutuuf na gorsa, kunis oomisha isaati. Warqeen ibiddaan qullaa'e, uffanni adii fi qorichi ijaa yeroo rakkisaa kana keessatti fayyina koo kan tajaajiludha. Waaqayyo mataan isaa gowwoomsaa hundumaa fi guutummaa falfalaa akkan mormuuf na keessa turuu barbaada. Ani ofii kootii kana gochuu hin danda'u. Dhadhaan nuugii ani qabu liqii irraa na hambisuudha, garuu ani qabeenya dhugaa qodaa ibsaa koo ittiin suphuu fi tajaajila addunyaa hunda kaffaluu fi warra baay’ee dadhaban deeggaruu kan na dandeesisun barbaada. Biyyi lafaa amma walumaa galatti keessa rafaa jirru kun balaa guddaa qaba, garuu Yesus utuu yeroon hin darbiin nu sammuuqsuuf dhufeera. Gooftaan lolaaf nu sammuuqsuu barbaada. Aariin Seexanaa daangaa hin qabu. Nuti "lafee qoonqoo isaa keessaa" warra karoora haxxummaa isaa hojiirra oolchuu isa dhorkinuudha. Akkasumas jaalalli nu gidduu jiraachuun isaa akka dhamaasuun isaa hundi akka bu’aa hin qabne taasisa. Amala Waaqayyoo waan ta’eef, Seexanni jaalala mo’uu hin danda’u, garuu jaalala kana qabbaneessuuf, akka inni bu’aa’aa ta’u gochuuf, qabbannaa’ummaa seera maleessummaa fi dhugaa gubaa walitti makuuf waan hundumaa godha. Diinni lubbuu hundee foonii yoo qabaate ykn garaa hin haarofne irraa kan madde yoo ta’e hojii gaarii kamiyyuu deggeruuf qophiidha. Garuu gochi tokko jaalala kaka’umsa yaadaa qajeelaa irraa maddu irratti yeroo hundaa’u diinni carraa injifannoo hin qabu. Karaa warra aangoo isaa jala jiranii aarii isaa hundaa dhangalaasa. Lolli guddaan itti fufee jira. Xumura isaattis dhiyaachaa jira. Kiristoos malee injifachuun hin danda'amu. Lola isa dhumaa irratti mi’a waraanaa Isaa malee mo’amuu gaddisiisaa fi kasaaraa guutuutu murtaa’ee jira. Yeroon akkanaa seenaa keenya keessatti jiraatee hin beeku, nuti garuu keessa jiraachaa jirra. Jireenyi fi akkaataan jireenya keenyaa guutuun maallaqatti hidhamee jira. Argama isaa irratti hirkataa taanee jirra. Akka galma ga’iinsaa fi giddugaleessa kootti qabeenyaa fi horii akkan ilaaluuf, sirna gatii kana keessa jiraadhee yeroo koo isa gaarii hunda meeshaa jireenyaa fi deeggarsa jireenyaa argachuuf akkan dabarsuuf wayiniin Baabiloon haala akkasii uumeera. Garuu Yesus utuun guutummaatti hin du’in kiyyoo kana keessaa na baasuuf dhufe. Lubbuu gowwoomfamte tokko illee fayyisuuf dhamaasuu fi yeroo hammamiitu Yesusiif dabarfamee kennamuu qaba? Jireenya koo guutuu. Innis nama hundumaa fayyisuu barbaada. Namoonni rafaa waan jiraniif hirribaa sammuuquu hin barbaadan. Yesuus immoo balbala garaa koo rukutee na sammuuqsaa jira, sagaleen isaas ni dhaga’ama. Namni sagalee kana dhagahee yoo isaaf bane immoo irbaata isaa qabatee seena, nuti immoo teenyee buddeena jireenyaa isaa wajjin nyaanna. Kiristoosii wajjin teesuma tokko irra taa’uun, ija isaa keessa ilaaluun, sagalee isaa dhaggeeffachuun, jaalalli isaa namatti dhaga’amuun, hariiroowwan kana keessatti wanti baay’ee barbaachisaa fi murteessaa ta’e tokko akka ta’aa jiru hubachuun akkam nama gammachiisa. Garaan jijjiiramaa jira, lubbuun koo Yesuusitti maxxantee jirti. Hafuurri koo Hafuura Fayyisaa koo wajjin walitti makama, bishaan galaana jaalalaa irra isaa wajjin deemna. karaa kana erga dabaree booda, bishaan ayyaana Waaqayyoo isa gadi fagoo keessatti mataa keenya cuuphuu fi Waaqayyo jaalala ta’uu isaa keessa keenyaan beekuu dandeenya. Jaalala keessa turuudhaan, nageenya maqaa Waaqayyoo qabu keessan jiraadha. Uffanni qajeelummaa isaa, akka bishaan agapee isa daangaa hin qabnee, gama hundumaan na haguugee, qormaanni lubbuuf godhamu kamiyyuu jibbaan mormama. Roobni Hafuura Qulqulluu keessaa koo dhiqee, qorumsa adda baasuu fi karaan ittiin keessaa bahu akkan argu na taasisa. Waaqayyo hiriyyoota rafan kaan akkan gargaaru, akkan isaan sammuuqsu, gara Yesusitti akkan isaan qajeelchu na barsiisa. Fayyisaa wajjin gara galma imala keenya lafa irraa gara jireenya Barabaraajedhamutti ceena. Namoota gaarii fi qajeeloo addunyaa mara irra jiran hundaaf yeroo dhiyootti dhufa. Yeroon kun ni dhufa, garuu karoora Waaqayyoo keessatti, taateen ta’uu qaban tokko tokko ammallee jiru. Sabni isaa guutummaatti cubbuu mo’uu qaba. Jaalalli Kiristoos na keessa jiru qofti immoo injifannoodhaan akkan ba'uuf ogummaa fi humna namaaf kenna. Nama mo’eef immoo wanti gaariin Waaqayyo yaade hundi ni kennamaaf. Kanas bara baraan ni qabaanna. Gooftaan mataan isaa immoo Waaqa keenya ta'a. Nutis dhuunfaadhaan, ija keenyaan, "Waaqayyo Jaalaladha" jechuun maal jechuu akka ta’e in ilaalla: Ammaaf garuu qormaata dhiyaachaa jiruuf of qopheessuuf humnaa fi dhadhaa nuugii walitti qabachuu qabna. Injifannoo isa dhumaa injifannee gara cidha inni duubaan balbala cufuutti seenuuf Yesuus ofii isaatii gara lola kanaatti nu geessa. Gaaffiiwwan Yaadannoo Boqonnaa kanaaf 1. Boqonnaa kana keessatti wanti haaraa maaltu sitti mul’ate? 2. Haala ani keessa jiru hubachuun maaliif baay’ee barbaachisaa ta’e? 3. Mata duree kana qorachuuf fedhii qabdaa? 4. Akka dhuunfaatti karaa ofii keetii keessaa baatu in argittaa? 5. Taateewwan dhufaa jiran irratti sodaa qabdaa? 6. Yesus rakkina Laa’odiiqeyaa maaliifi dhuunfaan furuuf murteesse? 7. ifa boqonnaa kanaa keessatti Dan 12:1-3; Mul 16:13-16; Mul 13:14-15 dubbisi.