Garaagarummaa Ogummaa
Dubbisi
Raajii waaʼee yeroo dhumaa qoʼadhee, ogeeyyiin injifatoota akka taʼanii fi qorumsa hundumaa akka dandamatan ifatti nan arge. Dhuguma, kan akkan biraa ta'uu hin dandeenye yaadee of tasgabbeessuudhaan dafeen garee kana keessatti of lakaa'a. Ogeessa ta’uun haala sammuu akkasii kanaaf ofii kee kennuu fi sana booda akkasitti of ilaaluu qofa ta’ee argama. Fakkeenya 26:12 irratti akkas kan jedhun dubbise: " nama ogeessa utuu hin ta'in ogeessa of se'uu irra, nama gowwaatu caalaa abdii qaba."
Hawaasa namoota aadaa qabanii keessatti namoota sammuu hin qabneen gowwaa jechuun aadaa miti, nama hunda kabajaan ilaaluun barbaachisadha. Hawaasa wallaalota keessatti yoon of argadhe ogummaan koo sababa ittiin natti qoosanii fi ga’isan taasisuu danda’a. Garuu ogummaan olii qorumsa akkasii hin sodaatu, abbaa isaas isii hin dhiisu.
Ogeessa akkan ta’etti yoon of ilaale, qormaata Macaafa Qulqulluu keessa darbuu fi ulaagaa Waaqayyoo wajjin wal bira qabuun na barbaachisa. Waaqayyo dadhabinaa fi cimina koo hunda natti agarsiisa.
Macaafni Qulqulluun ogummaan kan kennu Waaqayyo akka ta’e barsiisa. Fakkeenya 2:6: "Gooftaan ogummaa ni kenna; beekumsii fi hubannaan afaan isaa keessaa ba'a." Warra tajaajila raawwatan, kaayyoo fi ulfina Waaqayyoof hojjetaniif, warra Waaqayyoon sodaataniif, abboommii isaa hundumaaf abboomaman, warra ogeessa ta’anii Waaqayyoon kadhachuuf dheebotaniif ogummaa ni kenna.
Ogummaa olii argachuu ilaalchisee fakkeenya ifa taʼe keessaa tokko Solomoon Mooticha dha. Beekaa fi gowwaa akkamitti adda baasuu akka dandeenyus mammaaksa hedduu nuuf dhiise. Fakkeenya 1:7 irratti akkas jennee dubbifna: "Gooftaa sodaachuun jalqaba ogummaati, gowwoonni garuu ogummaa fi barsiisa ni tuffatu."
ogummaa kan barbaadanii fi kan qaban mata duree kana irratti barreeffamoota Macaafa Qulqulluu hunda qorachuu, jireenya isaanii wajjin wal bira qabuu, waan wal hin simne irratti xiinxaluu, dhimmoota walxaxaa ta’aniif qajeelfama Waaqayyootiin furmaata barbaaduu ni jaallatu. Fakkeenya nama ogummaa qabu hundaa caalaa Yesuus keessaa arganna. Yoo akka isaatti ta'uu barbaadee jireenya isaa irraa qajeelfamoota ajajamuu fi jaalala inni qabu kana of irratti hojiirra oolchuu barannaan, Waaqayyoof akka Kiristoos ta'e na taasisu aangoo kennina. Kiristoos ilaaluudhaan, Hafuura Qulqulluu jalatti bifa walfakkaataatti jijjiirama.
Ogummaan dameewwan jireenya koo addunyaa kanarrattis dhiibbaa qaba. Waaqayyo ijoolleen isaa dhimma guyyaa guyyaa irrattis sababa qabeessa akka ta’an barbaada. Waan jireenyi isaanii guyyaa guyyaa waliin walqabatu hunda keessatti ogummaa fi hubannoo isaaniif kenna. Garuu yeroo wal fakkaatutti ani mataan koo guddinaa fi of fooyyessuu kootiif fedhii dhugaa agarsiisuu qaba.
Hundi keenya filannoo daandii fi murtee kennuutu nu mudata. Garaan koo inni manca’e immoo harka caalaa akkan hordofuuf na harkisa, tooftssn ogummaa qabu garuu daandii sirrii irra na tursiisa. Fakkeenya 14:15 irratti akkas jennee dubbifna" Namni wallaalaan dubbii hundumaa amana, namni hubataan garuu lafa dhaqu in ilaallata;
Taateewwan dhiheenya kana raawwataman filannoo ulfaataa faayidaa fi mirga addunyaa hedduu na kaffalchiisan na dura kaa’u. Yeroo fi siyaasni saffisa addaatiin jijjiiramaa jira. Jijjiiramni hundi yeroodhaaf akka ta'e yoon amanu, yeroo dhiyootti wanti hundinuu akkuma duraanii ta'a, tasgabbiidhaan dhangala'aa wajjin deemuun gatii qaba, kana keessa ogummaan hin jiru. Kaapteeniin doonii kamiyyuu doonii kana to’achuun waan hin danda’amneef, dhahii wajjin deemuun balaa guddaa akka qabu ni beeka. Kanaafuu injinii jalqabuu fi karaa isaatti qajeelchuuf, bishaan dhorkuu uumuun barbaachisadha.
Daa'imummaa keessatti doonii xiqqoo bishaan xiqqoo keessatti walcinaa qabannee, akkamitti naannawa isaanii marsanii rakkoo fi daangaa adda addaa irratti akka qabaman ilaalaa ture. xumuratti ga'uuf ala irraa gargaarsa barbaachisa ture.
Garuu jireenya koo - tapha bishaan xiqqoo miti, "akka ta'e tokko" hin milkaa'u. Yeroo Baabiloon fayyaa koo fooyyessuuf maal gochuu akkan qabu natti himu dhaga'u, dafeen waliigaluu hin qabu, garuu dhimma kana qo'achuu jalqaba. Fakkeenya 27:12 keessatti dubbifna: "Beekaan rakkoo argee of dhoksa, warra muuxannoo hin qabne garuu fuula dura deemanii adabamu."
Ogummaan dhimma hunda keessa lixuu, gaaffii hunda qorachuu, gadi fageenya isaa hubachuu fi bu’aa isaa dursee akka tilmaamu nama barsiisa. Fedhii koo wajjin kallattiin kan walqabatu yoo ta’u, murtoo sirrii akka murteessu ajaja itti kenna.
Barnoota kana dubbisuudhaan ogummaan waan faayidaa qabu argitee faayidaa keetiif baasuu qabda. Akkasumas, ogummaan sammuun kee waan hubannoo kee wajjin wal hin simne wajjin dafee walii galuu irraa ni eega, achiis yaadni qeeqaa ni ibsa, akkasumas beekumsa jiru hunda, muuxannoo kee, barreeffamoota Macaafa Qulqulluu fi sammuu qulqulluu wal bira qabuu jalqabda, waan dubbiste fi waan qo’annoo kana keessatti siif mul’atu hundumaa wajjin wal bira qabdee ilaaluu jalqabda. Waaqayyo immoo waan sirriitti hubatamuu qabu hundumaa ifa dhugaadhaan sitti agarsiisa.
Gaaffiin fayyina dhuunfaa baay’ee barbaachisaa waan ta’eef, karaa balaa irra yoon jiraadhe hubachuuf ogummaa addaa barbaachisa. Akkamitti akkan jiraadhuu fi hojjadhu akka naaf murteessan fayyina koo namoota birootiif imaanaa kennuun ogummaa hin ta’u. Kiristoos keessatti daa'ima ta'ee utuun jiruu barsiisotaa fi gorsitoota na barbaachisa, garuu akkuman guddachaa deemuun dhimma hundumaa irratti ifa fedha Waaqayyootiin of danda'uun narraa eegama, kana keessattis ogummaan addaa jira.
"caafameera" - kun ulaagaalee fi safartuu murteewwan koo hundaa waliin deemuu qabu isa jalqabaa dha. Seera fi qajeelfama Waaqayyoo cabsuuf sodaa qabaachuu qaba, kunis jalqaba ogummaati.
Durboonni ogeeyyiin dhugaa qo’achuu qofa utuu hin ta’in wanta isaanitti mul’atus ni raawwatu turan. Gorsa hunda hordofanii waan Gooftaan isaan waame raawwatu. Warri ogeeyyii hin taane fedha Waaqayyoo ni beeku, garuu sababa tokkoon isa hordofuu yeroo biraatti dabarsan. Kunis "booda" gara "darbeera" jechuutti jijjiirame.
Gowwummaa kana caalaa maaltu ta’uu danda’a: tikkeettii xiyyaaraa bitachuu, seenuu, mi’a kee ilaaluu, gara yaabbachuu dhufuu fi of eeggannoo malee garmalee rafuu? Addunyaa kana irratti rakkoon akkasii baasii dabalataatiin furuun kan danda’amu yoo ta’e, dhimma fayyinaa irratti balballi kun bara baraan ni cufama, kana booda eenyullee hin banu.
Diinni lubbuu bu'aa walii gala fi sirna fakkeessee yaada baay'ee naaf dhiyeessa. Garuu asittis bu'aa filannoo koo hubachuu fi tilmaamuuf ogummaa addaa barbaachisa. Gaaffii kamiyyuu qorannoo bal'aa gochuun cubbuu miti. Garuu yeroo namni tokko akkan jiraadhuu fi maal hojjedhu naaf murteessu barbaadu, sammuu koo, kabajaa fi qalbii koo ta'uu barbaadu, yeroo sana namoota akkasii dhoowwuun barbaachisadha. Kadhannaa fi qorannaa malee murteewwan namoota biroo wajjin waliigaluun koo ogummaa hin mul'isu. Garuu yeroo hundumaa qoradhee, madaalee murteessee, yeroo sana murteewwan ariifachiisaa fudhachuu fi hordofuu nan danda'a. Muuxannoon yaalii fi dogoggora kanaan duraa irraa na eega.
Jaalalli - jalqaba ogummaa kamiyyuu itti fufiinsa dhumaa hin qabne. Inni fedhii koo murteessuu hafuura sirrii keessatti eegee gowwummaan akka na too'anne hin godhu. Eessatti jaalalli jalqabamu, maddi eebbaa Waaqayyoo barabaraabana. Waaqayyotti amanuun waan hin mul'anne akkan argu na gargaara, jaalalli garuu sirriitti hojjechuu fi amantiin koo na geessu keessa jiraachuuf na gargaara. Yoo ogummaa tokko keessatti hanqina qabaadhe, jaalalli hundumaa haguugee hundumaa obsa.
Ogummaan akkasumatti Waaqayyoon kan kennamu yoo ta’e illee, garuu guddina isaa irratti carraaqqiin dhuunfaa hojiirra ooluu qaba, yeroo baay’ee invast gochuu fi sammuu guutuu dhiphisuu qaba. Badhaasi warra ogeesotaa fi warra jaalala qabanii guddaa ta’a. Isaan namoota baay’ee gara waaqayyootti deebisu akkasumas barabaraan akka urjoota waaqaa ifu. Daani'eel 12:3.
Gaaffiiwwan boqonnaa kana irratti xiinxaluuf barbaachisan
1. Mee ifa boqonnaa kanaatiin Yaaqoob 1:5; 3:13-18; Fak. 2:6; 21:30 irratti; Efe. 1:16-18; 5:14-18; 1 Qor. 1:23-29; 2:4-8; 3:18-20; Iyoob 12:13; 38:36 irratti; Kan duraanii. 28:3; 31:3-6; 35:31 irratti; 1 Mootota 3:7-13; Mat. 25:2; Far. 90:12; Fak. 3:7,35 irratti; 4:7; 8:1-36; 12:15; 13:20 irratti; 14:24 irratti; 17:16,24 irratti; Lal. 7:7 dubbisaai.
2. Boqonnaa kana irraa maal hubattan?
3. Gooftaan ogummaa akkamii nu keessatti arguu barbaada?
4. Dhuma yerootti ogeessa taʼuun baayʼee barbaachisaa kan taʼe maaliifi?
5. Garaagarummaan ogeessaa fi ogeessa kan hin ta’in gidduu jiru maal?
6. Gowwaa ta'uu koo yoon hubadhe maal gochuu qaba? Bakka hundatti waaʼee kanaa xurumbaa dhageessisuu qabaa? Lal. 10:3 irratti
7. Dheebuu waa’ee Waaqayyoo fi fedha isaa beekuu yoon qabaadhe, Waaqayyo ogummaa fedhii kana guutu naaf kennaa?
8. Karoora Waaqayyoo ofii kootiif beekuu yoon barbaade, garuu ogummaa hubachuuf hin qabu taanaan Gooftaan kennaa ogummaa naaf in kennaa?
9. Namoonni addunyaa keenya keessatti ogummaadhaan dhalatan jiruu?
10. Warra isa keessatti ogeessa ta’uu barbaadan wajjin walitti dhufeenya gochuun maaliif Gooftaan gammachiisa?
11. Garaagarummaan ogummaa Waaqayyoo fi ogummaa addunyaa kanaa maal?
12. Yeroo kamitti akka jiraannu hubachuu fi fayyuuf maal akkan gochuu qabu hubachuuf ogummaa ol'aanaa barbaachisaa dha?
13. Mana Barumsaa kana keessatti barattanii ogummaa dabalachuu keessan akkamitti yaaddu?
14. Yeroo Mana Barumsaa Jaalala Agaapee keessatti barattan maal jijjiiramtan?
15. Gooftaan ogeeyyii hunda gara Waaqayyootti fudhata?